Chadecja

Chrześcijańska demokracja (potocznie "chadecja") - nurt w myśli politycznej, który pojawił się pod koniec XIX wieku jako odpowiedź myśli katolickiej na rosnące wpływy socjalizmu, ateistycznego w swym charakterze. Myśliciele katoliccy poczęli zdawać sobie sprawę, że kościół katolicki może utracić wpływ na robotników, jeżeli nie zaproponuje atrakcyjnej i jednocześnie konkurencyjnej wobec socjalizmu wizji porządku społecznego. Tworząc doktrynę chrześcijańskiej demokracji czerpano z dwóch źródeł: społecznej nauki Kościoła oraz kierunku filozoficznego zwanego personalizmem.

Z punktu widzenia chrześcijańskiej demokracji człowiek postrzegany jest jako członek jakiejś wspólnoty, przy czym najważniejszą ze wspólnot jest rodzina, a na drugim miejscu jest wspólnota lokalna (wiejska, sąsiedzka, gminna itd.). Podstawą postępowania jednostki muszą być wartości moralne. Nie podlegają one relatywizacji, to znaczy nie zależą od sytuacji i warunków, lecz mają charakter absolutny, na nich opiera się całe życie społeczne. Dla chrześcijańskich demokratów ważną wartością jest poszanowanie życia ludzkiego od momentu poczęcia do naturalnej śmierci. Wśród priorytetowych wartości wymienia się - obok poszanowania życia i instytucji rodziny - także pracę, własność prywatną, solidarność i odpowiedzialność. Zasady solidaryzmu społecznego i dobra wspólnego mają być zaporą przed egoizmem klasowym. Krytyce poddawany jest konsumpcjonizm jako postawa, która z pogoni za dobrami materialnymi czyni sens życia, doprowadzając do wypaczenia i zredukowania człowieczeństwa.

Ustrojem politycznym propagowanym przez chrześcijańskich demokratów jest taka demokracja, która szczególny nacisk kładzie na rozwój wszelkich form samorządności lokalnej. Wynika to z faktu, że właśnie na najniższych szczeblach życia publicznego najpełniej może być realizowany ideał solidaryzmu społecznego. W dziedzinie polityki gospodarczej chrześcijańscy demokraci są autorami koncepcji społecznej gospodarki rynkowej. Jest to model, który w pełni respektuje własność prywatną, ale jednocześnie uwzględnia potrzebę umiarkowanej ingerencji państwa w sferę socjalną. W takim duchu sformułowany jest na przykład program polityczny największej partii chrześcijańskich demokratów - niemieckiej CDU (Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej).

W praktyce politycznej Europy Zachodniej chrześcijańska demokracja doszła do ogromnego znaczenia politycznego. Ugrupowania wprost określające się jako chadeckie lub ideowo pokrewne chadecji przez wiele lat rządziły we Włoszech, Niemczech, Belgii, Holandii i Szwajcarii.

Materiał pobrany
z Polskiej Wikipedii, Wolnej Encyklopedii



Cytat ze słownika Katolickiej Nauki Społecznej

"Jak wszystkie polityczne partie, tak samo chrześcijańsko-demokratyczne związane są z określonymi światopoglądowo-ideologicznymi zasadami życia politycznego. W praktyce są one więc zobowiązane do przyjęcia i realizacji chrześcijańskich idei, które uzasadniają ich cele i dążenia. Pojęcie demokracji chrześcijańskiej wywodzi się z krajów romańskich, zwłaszcza z Francji (Democratie Chretienne). Ideologicznie czy praktyczno-politycznie chrześcijańsko-demokratyczne partie często są traktowane jak partie wyznaniowe lub nawet religijne; w rzeczywistości nie są ani takie, ani takie. Są to raczej partie niezależne, w tym także od Kościołów, czasem działające wbrew zasadom etyczno-społecznym (np. podejmowanie ustaw o przerywaniu ciąży) i zmierzające do wywierania wpływu na całe społeczeństwo.

W partiach chrześcijańsko-demokratycznych występują duże różnice pomiędzy historią a teraźniejszością. W wieku XIX były to raczej ruchy społeczno-polityczne oparte na chrześcijańskich zasadach i na encyklikach Leona XIlI. Tak np. w kręgu języka angielskiego "Christian Democracy" rozumiano "właściwie nie politycznie, lecz jako społeczny i religijny ruch" (H. Mayer). Dostarczała ona wówczas ogólnej orientacji dla polityki opartej na chrześcijańskich wartościach. W Europie powstawały chrześcijańsko-demokratyczne i chrześcijańsko-społeczne partie, ale bez wyraźnego rozgraniczenia między ruchami a partiami, m.in. w Niemczech i Austrii oraz we Francji i we Włoszech. Dochodziło też do chrześcijańsko-społecznych unii np. w Niemczech i we Włoszech, które swoje programy orientowały w kierunku chrześcijańsko-demokratycznym lub chrześcijańsko-społecznym. Miało to miejsce zwłaszcza po I wojnie światowej i trwa do dzisiaj z tym, że u podstaw ich znajduje się szeroko pojęty chrześcijański humanizm. Nie tylko w krajach europejskich, ale także Ameryki Łacińskiej toczy się dyskusja na temat celów i duchowych podstaw chrześcijańskiej demokracji. Zmierza ona do otwarcia się tych partii na zjednoczenie z innymi, zwłaszcza konserwatywnymi partiami.

W Polsce Chrześcijańska Demokracja wykrystalizowała się w 1937 r., kiedy to powstało Stronnictwo Pracy, skupiające kilka innych partii. Oparło się ono z jednej strony o zasady demokracji, a z drugiej o zasady katolickiej nauki społecznej. Po II wojnie światowej jego działalność w Polsce została zlikwidowana. Obecnie podjęte zostały inicjatywy w kierunku odbudowania go z wizją nowej Polski, "wolnej, chrześcijańskiej, demokratycznej i sprawiedliwej". "

Cytat ze słownika Katolickiej Nauki Społecznej